Mediaeducational blog

Հրաչյա Սարիբեկյան «Եկեղեցին»

Оставьте комментарий


Ես էլ ասում եմ քեզ, որ դու ես Պետրոս* և այդ վեմի վրա

ես կշինեմ իմ եկեղեցին:

Ավետարան ըստ Մատթեոսի (16:18)
Այդ գիշեր ես ու քույրս հորս երկրորդ կնոջ դիակի մոտ մնացինք: Արթնության և քնի սահմանում երբեմն ինձ թվում էր, որ արթուն է պետք մնալ հանգուցյալ կնոջ փախուստի հնարավոր փորձը կանխելու համար. մահը վրա էր հասել փախուստի հուսահատ փորձի ժամանակ: Բոլորին փորձում էր հավատացնել, որ ապաքինվելու է: Քահանային ներս չթողեց իր սենյակ: Մահվան մահճում անշարժ պառկած նա հանկարծ շարժվեց: Հայացքի մեջ անհանգստություն երևաց: Վեր կացավ տեղից: Նստեց: Բոլորը զարմացած նայեցին նրան. կրծքի քաղցկեղը վերջնականապես հյուծել էր մարմինը: Անհավանական էր, որ մահճից վեր կենար: Քաղցկեղը ձևացրած չէր կարող լինել: Թվաց հրաշքը կատարվելու է: Ոտքի կանգնեց: Ձեռքը դրեց ուսիս: Գերբնական մի ճիգ, որ չգիտես որտեղից էր կորզել, աղավաղել էր դեմքը: Հայացքը տագնապած էր: Մեր կողմը չնայեց: Երբ բաց թողեց վերջին հենարանը, վճռական, որ չընկնի, քայլեց դեպի դրսի դուռը, գուցե մահից առաջ զգացել էր, որ այն, ինչ անվանում ենք հոգի, ամենևին էլ գոյություն չունի: Ուժ գտավ բացելու դուռը: Անցավ և դռան շեմին տապալվեց: Դագաղում մահվան հետ համակերպված էր թվում:

Նրա որդուն` մեր իննամյա եղբորը քնեցնելուց հետո քրոջս ու իմ աչքը կպավ: Գիշերվա մի պահի քույրս վախեցած արթնացավ. երազ էր տեսել: Պատմեց: Երազը իրականության թաքնված կողմի պես էր ներկայացրեց ինձ: Իբրև թե հիվանդանոցը, որտեղ մահացել էր մայրս, իրականում ծննդատուն է եղել: Բժիշկը մորս հղիություն էր կանխորոշել: Երբեք մորս այդքան կենսուրախ չէինք տեսել: Նա փայփայում էր պտուղը: Խանդի պես մի բան էր շարժվում իմ ներսում, երբ մտածում էի, որ երեխան կարող է տղա լինել. բոլորից թաքուն ես չէի ուզում, որ երեխան ծնվի, չէի ուզում, որ մորս սերը կիսի ինձ հետ: Ես օտարություն էի զգում չծնված մանկան հանդեպ: Մի քանի ամիս անց մայրս սոսկալի ցավեր ունեցավ, արյունահոսեց: Նրան տագնապեցնում էր այն, որ հղիությունն իր արտաքինի վրա չի երևում: Բժիշկները քաղցկեղը շփոթել էին հղիության հետ. մայրս քաղցկեղի ուռուցք էր փայփայել: Քրոջս երազը նրա թերահավատությունն էր մահվան հանդեպ, բժիշկների մոլորությանը հավատալու նրա անսահման ցանկությունը, բայց նաև` անզորությունը իրականության մղձավանջի դեմ: Ըստ այդ մղձավանջի մայրս մահացել էր երկունքից հետո: Մանուկն ատամնաշարով էր ծնվել ու արյունոտ. արյունը չէր մաքրվել նրա մարմնից. երեխան մարդ չէր, այլ քաղցկեղի ուռուցք: Մորս մահից հետո կարճ ժամանակ անց հայրս ամուսնացավ: Քույրս երազում տեսել էր, որ հորս երկրորդ կինը բոլորից թաքուն` հաճույքից աղավաղված դեմքով կուրծք է տալիս այդ երեխային: Հորս երկրորդ կինը մահացավ կրծքի քաղցկեղից: Այն, ինչ քողարկված կերպով մորս մահը կապում է հորս երկրորդ կնոջ մահվանը, հորս անունն է` Հարություն: Պապիս Հարություն հայրը երկու կին է ունեցել. երկուսն էլ մահացել են քաղցկեղից: Գուցե հորս հասնելու համար հորս պապի ճակատագրի միակ ուղին անունն է եղել: Հորս իր պապի անունով ու ճակատագրով են կնքել: Գուցե մորս և հորս երկրորդ կնոջ նույն ճակատագիրը վճռել է ոչ այնքան հորս հանդիպելը, որքան երկու բոլորովին անծանոթ, կյանքում երբեք չհանդիպած կանանց ճակատագրերի գաղտնի, անվերծանելի կապը:

Այդ գիշեր, դիակի կողքին քնած, ես էլ էի երազ տեսել. ասես դագաղի առջև քնած` տեսել էի, թե իրականում որտեղ էինք մենք. թափառում էինք գերեզմանոցում: Անձևրև էր մաղում: Կանգնած էինք հորս եկեղեցու առջև: Հորս գերեզմանի վրա պապս շիրմաքարի բարձրության եկեղեցի է կանգնեցրել: Այդ եկեղեցին նման է ամենաիսկական եկեղեցու: Առաջին անգամ երազիս մեջ էր, որ այդ նմանությունն ու փոքրությունը սարսափ ազդեցին: Երազում սարսափելի է զգալ, որ Աստված գոյություն չունի, իսկ փոքրիկ եկեղեցին նման լինելով իսկական եկեղեցու ժխտում էր Աստծո գոյությունը: Փոքրիկ եկեղեցին ծաղրում էր մեռյալների աշխարհը, ես կռահեցի, որ մեռյալները մահից չեն կարող այնքան փոքրացած լինել, որ կարողանան մտնել այդ եկեղեցին: Ինձ զարմացրեց այն, որ հայրս մահից անհետացել էր և հիմա հորս փնտրած թե Աստծուն… Մթության մեջ ես կարդացի շիրմաքարի վրա գրվածը և առաջին անգամ կռահեցի Հարություն անվան թաքնված իմաստը: Մենք կանգնած էինք փոքրիկ, մեր ծնկի բարձրության եկեղեցու առջև և չգիտեինք անձրևից պատսպարվելու համար ինչպես մտնել ներս` այդ փոքրիկ եկեղեցին: Քույրս խաչակնքեց, բայց փոքր, շատ փոքր, իր վզնոցի խաչի չափով` բաժակի մեջ աղ լցնելու պես. ես հասկացա, որ այդպես խաչակնքելը փոքրիկ եկեղեցի մտնելու միակ բանալին է… Դռան չխկոցը չթողեց, որ երազս մինչև վերջ հիշեմ: Քույրս գնաց դուռը ծածկելու: Սառնություն փչեց: Իսկույն մրսեցի: Նախատեցի, որ դուռը չեն ծածկել: Անցա դիակի կողքին վառվող մոմերը փոխելու: Առաջին անգամ գիշերով մենակ մնացի հանգուցյալի հետ և ինձ մեկ անգամ էլ սարսափեցրեց մարդու նմանությունն իր դիակի հետ. կարծես դիակը հորս երկրորդ կնոջ մոմից պատրաստված կրկնօրինակը լիներ: Ատամները երևում էին. մահն սպառնում էր ինձ: Աճյունը շարժվելու հնարավորություն էր թաքցնում, որ շտապեցնում էր ինձ վառել մոմերն ու շարել դագաղի շուրջբոլորը: Քույրս վերադարձավ սարսափած դեմքով: Եղբայրս անկողնում չէր: Նա էր տան դուռը բաց թողել: Չկար նաև վերմակը: Դեռ նոր էր տառաճանաչ դարձել, երբ մորից ամեն վիրավորվելուց հետո գրություն էր թողնում. դու իմ հարազատ մայրը չես: Գրում էր, որ գնում է անհետ կորչելու և մի մութ թաքստոց էր ընտրում: Առաջին անգամ եղբորս մոտ անհետ կորչելու սևեռուն ցանկության մեջ ես նկատեցի ինքասպանության ժառանգական հակումը: Ես կարծես թե կռահեցի որտեղ կարող է լինել եղբայրս: Երբ հագնվում էինք, որ տնից դուրս գանք, քույրս մի պահ ապշահար կանգ առավ: Նրա հայացքը սևեռվել էր հանգուցյալի դեմքին: Հորս կնոջ աջ այտին արցունքի երկու կաթիլ էր սառել: Մենք հագնվեցինք և տնից փախչելու պես դուրս գցեցինք մեզ: Ճանապարհին ես փորձում էի ինչ-որ կերպ ինքս ինձ բացատրել, հասկանալ հանգուցյալի արտասուքը: Ինձ թվաց, որ քրոջս միտքն էլ էր զբաղված դրանով: Հետո քույրս, ասես այդպես էլ չկարողանալով գտնել բացատրությունը, խոսեց եղբորիցս: Եթե եղբայրս իր հետ վերցրել է վերմակը, նա ուրեմն որոշել է ինչ-որ տեղ գիշերել: Քույրս զարմացած էր, որ այդքան մահացած մարդ կա: Մենք գերեզմանոցում էինք: Տերևները շրշում էին, երբեմն շարժվում էին խոտերը, ասես ինչ-որ մեկը քողարկվելու դիտավորությամբ շիրմաքարից շիրմաքար էր անցնում, բայց գուցեև գերեզմանատան առնետներն էին: Անհասկանալի էր, թե որ կողմից են լսվում թռչունների ձայները, թռչուններն անտեսանելի էին, ասես մահից անհետացած թռչուններն էին. ինձ թվաց, եթե հասկանալիս լինեի նրանց ձայները, այդ գիշեր մահվան մասին գաղտնիքներ էի իմանալու և այդ գիշեր ինձ թվում էր, որ մոտ եմ թռչունների լեզուն հասկանալուն, եթե ինչ-որ բան չշեղի ուշադրությունս: Ստվերները շարժվում էին, վազում էին… Առարկաների իրական չափերի խախտումը ստվերների կողմից մահվան առեղծված էր… Հորս գերեզմանին հասանք: Քույրս նկատեց, որ հորս մահից հետո իմ դիմագծերն ավելի են նմանվել հորս դիմագծերին: Հորս մահից հետո իմ և մահվան միջև կանգնած մարդ չկար այլևս: Գերեզմանի հարևանությամբ արդեն փորված էր նաև հորս երկրորդ կնոջ գերեզմանափոսը: Ես կանգնեցի ու նայեցի փոսի մեջ: Քույրս շրջվեց, որ արտասվի: Եղբայրս հանգիստ քնած էր մոր գերեզմանափոսում, քնած էր խոր, անվրդով քնով: Մոր մահով էր քնած:

-Թող քնի,-ասացի քրոջս:- Թող հանգիստ քնի:

Հանեցի մորս շիրմաքարի հետևում իմ թաքցրած մոմերը: Վառեցի: Ցուրտ էր. մոմերն անզոր են ջերմացնել, անկարող են լուսավորել գերեզմանոցի խավարը: Կուչ եկանք մեր հագուստների ներսում ու նստեցինք շիրմափոսի շուրջ, որ հսկենք եղբորս քունը: Գիշերվա մի պահ անձրև սկսեց թափվել: Աչքս կպել էր: Արթնացա: Մոմերը հանգել էին: Նայեցի փոսի մեջ: Խավար էր, բայց փոսից ինձ նայող տխուր աչքերը խավարի մեջ մի պահ փայլեցին: Ձեռքս մեկնեցի նրան ու դուրս բերի շիրմափոսից: Անձրևն ուժեղանում էր: Թրջվում էինք: Վազեցինք, որ եկեղեցում պատսպարվենք անձրևից: Քույրս խաչակնքեց: Ներս մտանք: Եկեղեցում մութ էր, ցուրտ ու դատարկ: Վառված մոմ չկար: Աստծո բացակայության արտասովոր այդ ձևը` եկեղեցին իր դատարկությամբ արձագանքում էր անձրևի ձայնին: Ես հանկարծ հիշեցի հանգուցյալ կնոջ այտի արցունքի երկու կաթիլը: Նոր էի կռահում, որ մոմերը վառելիս անզգուշություն էի ունեցել կաթեցնել նրա դեմքին: Մի՞թե մոմի երկու կաթիլ էր նրա այտին: Եկեղեցու խավարում ես չէի տեսնում ոչ եղբորս, ոչ էլ քրոջս, բայց նրանց ձեռքերն իմ ձեռքերի մեջ էին: Մենք միասին ծնկի իջանք և հայացքներս հառած վերև, աղոթեցինք.

Հայր մեր, որ երկնքում ես…

Ամպը գոռաց, եկեղեցու ներսը մի պահ լուսավորվեց ամպրոպի լույսով:

Գմբեթի լուսամուտի հետևում ես տեսա հորս աչքը…

Ոտքերիս տակ զգացի գերեզմանի հողի խոնավ փափկությունը…

Հիշեցի, որ եկեղեցու առջև մի վիթխարի անդունդ կա, ուր վաղը հսկայամարմին կնոջ դիակ են թաղելու և շարունակեցի աղոթքս.

Հայր մեր, որ երկնքում ես

Սուրբ լինի քո անունը…

Автор: Yelena Sargsyan

«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s